Tóm tắt nhanh: Doanh nghiệp được tự do kinh doanh ngành nghề mà luật không cấm, đăng ký theo mã cấp 4 của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành kèm Quyết định 36/2025/QĐ-TTg. Ngành nghề không in trên giấy chứng nhận mà công bố trên cổng thông tin quốc gia. Đăng ký rộng giúp sau này khỏi làm thủ tục bổ sung, nhưng ngành có điều kiện thì đăng ký xong vẫn phải đủ điều kiện mới được hoạt động. Cách chốt danh sách hợp lý là ba tầng: ngành đang làm, ngành sẽ làm trong một hai năm tới, và ngành liên quan gần.
Xem Thảo Nguyễn giải thích trong video
Chọn ngành nghề kinh doanh khi thành lập công ty là chỗ mà nhiều người dừng lại lâu nhất khi điền hồ sơ, không phải vì khó, mà vì không biết nên ghi ít hay ghi nhiều.
Anh khách mua bán ô tô mà mình kể ở bài trước, lúc đến phần ngành nghề, anh chỉ nói một câu: em ghi cho anh mua bán ô tô là được. Mình bảo không, mình đưa vào cả cụm: mua bán phụ tùng, sửa chữa bảo dưỡng ô tô, vận tải hàng hóa đường bộ, cho thuê xe. Anh ngạc nhiên, anh có định làm mấy việc đó đâu. Mình trả lời: hôm nay anh chưa làm, nhưng ô tô là nghề của anh, khách hỏi thuê xe hay nhờ sửa là chuyện sớm muộn. Đưa sẵn hôm nay để sau này khỏi phải bổ sung thêm một lần nữa, mất thêm một thủ tục và một khoản phí.
Nhưng mình cũng không ghi cho anh năm mươi ngành. Đăng ký rộng hay đăng ký đúng, ranh giới nằm ở đâu, mình nói kỹ trong bài này.
Chọn ngành nghề kinh doanh khi thành lập công ty: luật cho rộng đến đâu
Các bạn hiểu rằng là Luật Doanh nghiệp 2020 cho doanh nghiệp tự do kinh doanh mọi ngành nghề mà luật không cấm. Danh sách ngành cấm và ngành có điều kiện nằm trong Luật Đầu tư, hiện là Luật số 143/2025/QH15 với Phụ lục IV về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, áp dụng từ 01/07/2026.
Khi đăng ký, ngành nghề ghi theo mã cấp 4 của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, nay ban hành kèm Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, áp dụng từ 15/11/2025. Mỗi mã cấp 4 khá rộng, nên nếu chỉ làm một phần, các bạn có thể ghi chi tiết ngay dưới mã. Danh mục này các bạn tra trực tiếp tại mục tra cứu ngành nghề kinh doanh của cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
Bốn điều nữa các bạn lưu ý cho mình.
- Ngành nghề không in trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Nó được công bố trên cổng thông tin quốc gia, đối tác và cơ quan thuế tra ở đó.
- Lúc đăng ký thành lập, không phải nộp chứng chỉ hành nghề hay giấy phép con. Phòng Đăng ký kinh doanh chỉ ghi nhận, không kiểm tra điều kiện.
- Nhưng với ngành có điều kiện, chỉ khi đủ điều kiện mới được hoạt động, và phải giữ đủ điều kiện suốt thời gian kinh doanh.
- Trong các ngành đăng ký, phải chọn một ngành chính. Ngành chính nên là ngành mang lại doanh thu lớn nhất.
Nguyên tắc: luật mở cửa rất rộng, nhưng bước qua cửa nào thì phải mang đủ giấy của cửa đó.
Đăng ký ngành nghề rộng: được gì và mất gì
Được ba thứ. Một là khỏi làm thủ tục bổ sung. Bổ sung ngành nghề là một lần thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, phải nộp trong 10 ngày kể từ ngày quyết định thay đổi, 3 ngày làm việc được giải quyết theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, kèm lệ phí và phí công bố. Không nặng, nhưng mỗi lần là một lần mất công. Hai là chủ động khi có việc. Khách hỏi thuê xe, ký được ngay, xuất hóa đơn được ngay, không phải chờ bổ sung. Ba là hồ sơ nhìn có tầm nhìn: người đọc thấy công ty này định đi theo hướng nào.
Mất cũng ba thứ. Một là ngành có điều kiện kéo theo nghĩa vụ. Vận tải hàng hóa bằng ô tô là ngành có điều kiện, muốn làm thật phải có giấy phép kinh doanh vận tải. Mình đưa vào cho anh khách vì anh có xe và sẽ làm, chứ không đưa vào cho công ty chỉ bán phụ tùng. Hai là danh sách quá dài nhìn rối. Công ty bán ô tô mà đăng ký cả xây dựng, nhà hàng, tư vấn du học thì ngân hàng và đối tác đọc xong không biết công ty làm gì. Ba là một số ngành đòi vốn tối thiểu hoặc ký quỹ, đưa vào rồi mà không đáp ứng thì vừa vô ích vừa dễ bị hỏi.
Còn về thuế, mình nói thẳng một ý mà mình vẫn nói với khách: cơ quan thuế nhìn vào hóa đơn các bạn xuất, các bạn bán gì, làm dịch vụ gì, chứ không nhìn vào danh sách ngành đăng ký. Thuế suất giá trị gia tăng theo hàng hóa, dịch vụ thật; thuế thu nhập doanh nghiệp theo lợi nhuận thật. Đăng ký hai mươi ngành mà chỉ xuất hóa đơn một ngành thì thuế cũng chỉ nhìn một ngành ấy, các bạn nhé.
Bài học: rộng để dự phòng cho việc mình sẽ làm, không phải rộng để phòng cho mọi việc trên đời.
Ba tầng để chốt danh sách ngành nghề
Cách mình làm với mọi khách là kẻ ba cột.
| Tầng | Câu hỏi để điền | Ví dụ anh khách ô tô |
|---|---|---|
| Đang làm | Tháng đầu tiên công ty xuất hóa đơn cho việc gì? | Bán buôn, bán lẻ ô tô; bán phụ tùng |
| Sẽ làm trong 1 đến 2 năm | Khách đã từng hỏi mình việc gì mà mình chưa nhận? | Bảo dưỡng sửa chữa ô tô; cho thuê xe |
| Liên quan gần | Cùng nghề, cùng khách, cùng kho, cùng thợ? | Vận tải hàng hóa đường bộ; đại lý, môi giới hàng hóa |
Tầng một bắt buộc phải có và chọn ngành chính ở đây. Tầng hai đưa vào hết, vì đây chính là những ngành sẽ giúp các bạn khỏi làm thủ tục bổ sung. Tầng ba cân nhắc từng mã: có điều kiện không, có đòi vốn không, có làm hồ sơ rối không. Kết quả thường là mười đến hai mươi mã, đủ dùng vài năm, các bạn nhé.
Với ngành có điều kiện ở tầng hai và ba, mình ghi chú ngay bên cạnh loại giấy phép cần có, để khi bắt đầu làm thật, các bạn biết đi xin giấy gì trước. Đó là cách đăng ký rộng mà vẫn đúng.
Có một câu mình hay hỏi thêm để chốt tầng ba: nếu năm sau công ty làm việc này, có phải thuê thêm người khác nghề, mở thêm kho khác, xin thêm giấy khác không? Nếu câu trả lời là có cả ba thì việc đó không còn liên quan gần nữa, để dành cho lần bổ sung sau. Còn nếu vẫn cùng thợ, cùng kho, cùng khách thì đưa vào ngay hôm nay.
Toàn bộ những việc khác phải chốt cùng ngành nghề như tên, trụ sở, vốn, loại hình, các bạn xem ở sáu chặng lập công ty năm 2026 từ chuẩn bị hồ sơ đến tờ khai đầu tiên.
Nguyên tắc: ngành nghề là bản đồ đường đi của công ty trong hai năm tới, không phải bản đồ cả nước.
Những lỗi khi chọn ngành nghề mà mình thấy nhiều nhất, các bạn đừng mắc
- Chép danh sách ngành của một công ty khác trên mạng. Công ty họ khác nghề, khác khách, khác kế hoạch.
- Ghi mã cấp 2, cấp 3 hoặc tự đặt tên ngành không có trong hệ thống, hồ sơ bị trả về.
- Chọn ngành chính là ngành phụ, chỉ vì mã nằm trên đầu danh sách.
- Đưa ngành có điều kiện vào cho đủ rồi hoạt động luôn mà chưa có giấy phép. Đây là lỗi nặng, không phải lỗi thủ tục.
- Bắt đầu làm một việc mới, xuất hóa đơn cho việc đó, rồi quên thông báo bổ sung ngành trong 10 ngày.
- Đăng ký vài chục ngành để giữ chỗ, rồi mỗi lần ngân hàng hay đối tác hỏi lại phải giải thích công ty thật ra làm gì.
Lời kết
Anh khách ô tô ấy sau này có gọi mình một lần, kể có khách hỏi thuê ba chiếc xe đi công trình. Anh ký hợp đồng ngay trong buổi chiều, vì ngành cho thuê xe đã nằm sẵn trong đăng ký từ ngày đầu. Mình nghe mà vui, vì đó đúng là lý do mình đưa ngành ấy vào.
Chọn ngành nghề không phải chọn cho hôm nay, mà chọn cho hai năm tới của công ty. Nếu các bạn đang cầm bảng danh mục mã ngành mà chưa biết đánh dấu vào đâu, cứ nhắn Zalo hoặc gọi mình qua số 0977 205 877 để cùng kẻ ba cột, hoặc để bên mình rà mã ngành, kiểm tra điều kiện và soạn trọn hồ sơ lập công ty cho các bạn.
Câu hỏi thường gặp
Thành lập công ty nên đăng ký bao nhiêu ngành nghề?
Không có giới hạn số lượng. Bên mình thường chốt theo ba tầng: ngành đang làm, ngành sẽ làm trong một hai năm tới và ngành liên quan gần, thường ra khoảng mười đến hai mươi mã. Ngành có điều kiện chỉ đưa vào khi các bạn thật sự định làm và có thể đáp ứng điều kiện.
Kinh doanh ngành chưa đăng ký có bị phạt không?
Doanh nghiệp được kinh doanh ngành nghề luật không cấm, nhưng khi thay đổi ngành nghề phải thông báo với Phòng Đăng ký kinh doanh trong 10 ngày kể từ ngày thay đổi. Chậm thông báo có thể bị xử phạt hành chính. Với ngành có điều kiện, hoạt động khi chưa đủ điều kiện mới là lỗi nặng.
Ngành nghề kinh doanh có ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không?
Không. Giấy chứng nhận chỉ ghi tên, mã số, địa chỉ, người đại diện, vốn điều lệ và thông tin thành viên. Ngành nghề được công bố trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, ai cũng tra được.
Đăng ký ngành có điều kiện thì có phải nộp giấy phép con lúc thành lập không?
Không. Lúc đăng ký thành lập, Phòng Đăng ký kinh doanh ghi nhận ngành mà không kiểm tra điều kiện. Nhưng công ty chỉ được hoạt động ngành đó khi đã có giấy phép, chứng chỉ hoặc đáp ứng đủ điều kiện theo luật chuyên ngành, và phải giữ đủ điều kiện suốt thời gian hoạt động.
Thảo Nguyễn (Nguyễn Thị Bích Thảo) — Giám đốc điều hành Công ty TNHH Tư vấn Tâm - Tầm - Tài, đại lý thuế tại Nghệ An, thành lập ngày 22/09/2010. 16 năm đồng hành cùng chủ doanh nghiệp về thành lập, thuế, kế toán và bảo hộ nhãn hiệu. Zalo/điện thoại 0977 205 877 · Số 27 Bằng Lăng 2, KĐT Vinh Tân, phường Trường Vinh, Nghệ An.
“Mỗi rào cản chỉ là một cột mốc cần chinh phục để trưởng thành hơn.”