Tóm tắt nhanh: Từ 01/01/2026 hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán và lệ phí môn bài; hộ tự kê khai theo doanh thu thực tế, hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải dùng hóa đơn điện tử. Hộ đăng ký ở cơ quan cấp xã nơi đặt trụ sở hộ. Khi cần xuất hóa đơn cho doanh nghiệp đều đặn, thuê nhiều người hoặc muốn tách tài sản gia đình khỏi rủi ro kinh doanh thì nên tính chuyển lên công ty.
Hộ kinh doanh năm 2026 không còn làm việc theo kiểu "cơ quan thuế báo bao nhiêu thì nộp bấy nhiêu" nữa. Thuế khoán đã bỏ, lệ phí môn bài đã bỏ, việc đăng ký chuyển về cấp xã, và hộ phải tự khai doanh thu thật. Bài này Tâm Tầm Tài tóm lại những gì anh/chị cần nắm, và lúc nào thì nên tính chuyện lên công ty.
Hộ kinh doanh là gì và khác công ty ở đâu
Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên trong hộ gia đình đăng ký, có một người làm chủ hộ. Hộ không có tư cách pháp nhân. Nói đơn giản: tài sản của hộ và tài sản của gia đình không tách nhau, nếu làm ăn nợ nần thì chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.
Công ty thì khác. Công ty TNHH hay cổ phần là một pháp nhân riêng, thành viên chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp. Đổi lại, công ty phải làm sổ sách kế toán đầy đủ, nộp báo cáo tài chính năm và quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
| Tiêu chí | Hộ kinh doanh | Công ty TNHH/cổ phần |
|---|---|---|
| Tư cách pháp nhân | Không | Có |
| Trách nhiệm với nợ | Toàn bộ tài sản của chủ hộ | Trong phạm vi vốn góp |
| Nơi đăng ký | Cơ quan cấp xã | Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính |
| Cách tính thuế | Theo doanh thu hoặc theo thu nhập, tùy mức doanh thu | Thuế GTGT và thuế TNDN theo sổ sách |
| Sổ sách | Đơn giản, theo mức doanh thu | Chế độ kế toán doanh nghiệp, báo cáo tài chính năm |
| Con dấu | Không bắt buộc | Có dấu pháp nhân |
| Mở chi nhánh | Không | Có |
Theo Điều 83 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, mỗi cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc. Hộ vẫn có thể có nhiều địa điểm kinh doanh, nhưng phải thông báo cho cơ quan quản lý thuế và cơ quan quản lý thị trường nơi đặt địa điểm (Điều 87).
Năm 2026 có gì mới: bỏ thuế khoán, bỏ môn bài, về cấp xã
Có bốn thay đổi anh/chị cần nhớ.
- Bỏ thuế khoán. Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội bãi bỏ hình thức thuế khoán với hộ và cá nhân kinh doanh từ 01/01/2026. Hộ chuyển sang tự kê khai doanh thu thực tế.
- Bỏ lệ phí môn bài. Cũng từ 01/01/2026, hộ và doanh nghiệp không phải nộp lệ phí môn bài nữa. Khoản còn nợ của các năm trước vẫn phải nộp.
- Đăng ký ở cấp xã. Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương còn hai cấp, không còn cấp huyện. Việc đăng ký hộ kinh doanh chuyển về cơ quan cấp xã, phường, đặc khu.
- Hóa đơn điện tử. Nghị định 68/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 05/03/2026) yêu cầu hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên dùng hóa đơn điện tử; hộ bán hàng, cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng dùng loại khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, thay Nghị định 70/2025/NĐ-CP từ 01/07/2026.
Ngoài ra, các luật thuế sửa đổi năm 2025 đã nâng ngưỡng doanh thu mà dưới mức đó hộ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân lên 500 triệu đồng/năm, hướng dẫn tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Hộ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng được chọn tính thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí có chứng từ); hộ trên 3 tỷ đồng bắt buộc tính theo thu nhập.
Thuế và hóa đơn: tự khai theo doanh thu thật
Trước đây, nhiều hộ chỉ cần ký tờ khai khoán đầu năm rồi nộp đều. Từ 2026, hộ phải tự theo dõi mình bán được bao nhiêu và khai đúng số đó. Cơ quan thuế đối chiếu với dữ liệu hóa đơn, dữ liệu chuyển khoản, dữ liệu từ sàn thương mại điện tử.
Cách làm hằng kỳ của một hộ có doanh thu trên ngưỡng thường như sau:
- Ghi doanh thu mỗi ngày, tách theo nhóm: bán hàng hóa, dịch vụ, sản xuất, cho thuê. Mỗi nhóm có tỷ lệ thuế khác nhau.
- Xuất hóa đơn cho người mua theo đúng loại hóa đơn hộ đang dùng.
- Cuối kỳ, cộng doanh thu từng nhóm, lập tờ khai trên cổng thuế điện tử hoặc ứng dụng eTax Mobile.
- Nộp thuế theo số đã khai, giữ chứng từ nộp.
- Lưu sổ sách, hóa đơn, sao kê tài khoản để giải trình khi cơ quan thuế hỏi.
Hộ có doanh thu dưới ngưỡng thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải thông báo doanh thu thực tế trong năm với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 năm sau, nên cần ghi chép doanh thu từ đầu. Tài khoản nhận tiền bán hàng nên tách riêng khỏi tiền sinh hoạt gia đình, lúc giải trình đỡ phải lọc từng khoản.
Về hóa đơn: hộ thuộc diện dùng máy tính tiền thì mỗi lần bán, dữ liệu hóa đơn được chuyển sang cơ quan thuế. Hộ không thuộc diện đó vẫn có thể dùng hóa đơn điện tử nếu khách là doanh nghiệp hay đòi hóa đơn. Chi tiết loại nào bắt buộc, loại nào tự nguyện phụ thuộc mức doanh thu và cách hộ kê khai; bên em thường xem sổ bán hàng của từng hộ rồi mới tư vấn.
Ở Nghệ An đăng ký ở đâu, cần giấy tờ gì
Hồ sơ đăng ký hộ do cơ quan cấp xã nơi hộ đặt trụ sở giải quyết, không phải nơi thường trú; anh/chị có thể nộp ở bất kỳ xã, phường nào trong tỉnh. Ví dụ chủ hộ thường trú ở huyện khác nhưng đặt cửa hàng ở khu vực TP Vinh cũ làm trụ sở thì hồ sơ do phường quản lý địa chỉ cửa hàng giải quyết, như phường Trường Vinh, Thành Vinh, Vinh Hưng, Vinh Phú hay Vinh Lộc. Anh/chị nộp trực tiếp ở bộ phận một cửa của phường hoặc nộp trực tuyến qua cổng dịch vụ công.
Hồ sơ cơ bản gồm giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh, thông tin định danh của chủ hộ, và văn bản ủy quyền có công chứng hoặc chứng thực nếu cả gia đình cùng đăng ký và ủy quyền cho một người làm chủ hộ. Thời hạn giải quyết thường là 3 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ. Nơi nộp, cách điền và các chỗ hay bị trả hồ sơ, anh/chị xem thêm bài nộp hồ sơ hộ cá thể ở phường nào và mất mấy ngày.
Sau khi sắp xếp lại xã, phường, địa chỉ trên giấy chứng nhận của nhiều hộ ở Nghệ An vẫn mang tên đơn vị hành chính cũ. Việc cập nhật tùy hướng dẫn địa phương, còn khi thay đổi thật về ngành nghề, địa điểm, chủ hộ thì phải đăng ký thay đổi.
Dấu hiệu nên chuyển lên công ty
Không có một mức doanh thu nào luật bắt hộ phải lên công ty. Quyết định là do anh/chị. Bên em thường khuyên cân nhắc khi có từ hai dấu hiệu dưới đây trở lên:
- Khách chính là doanh nghiệp, cần hóa đơn giá trị gia tăng để khấu trừ, và cần ký hợp đồng với một pháp nhân.
- Muốn tham gia đấu thầu, làm nhà cung cấp cho chuỗi siêu thị hoặc cơ quan nhà nước.
- Thuê từ vài lao động trở lên, cần đóng bảo hiểm, cần quy chế lương rõ ràng.
- Vay vốn ngân hàng lớn hoặc có đối tác muốn góp vốn.
- Rủi ro kinh doanh lớn (xây dựng, vận tải, hàng giá trị cao) và anh/chị muốn tách tài sản gia đình ra khỏi rủi ro đó.
- Chi phí đầu vào cao, có hóa đơn đầy đủ, cần khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, điều mà hộ nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu không làm được.
Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP cho doanh nghiệp nhỏ và vừa miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm liên tục kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận lần đầu. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 còn có ưu đãi riêng cho doanh nghiệp thành lập từ hộ kinh doanh. Hộ chuyển lên được hưởng mức nào, anh/chị hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc Tâm Tầm Tài, không tự cộng dồn.
Chi phí để lên công ty cũng cần tính đủ. Thành lập công ty trọn gói ở Tâm Tầm Tài là 3.900.000đ đã gồm VAT, gồm đăng ký kinh doanh, con dấu, chữ ký số 3 năm, hóa đơn điện tử 500 số, biển công ty, xong trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Sau đó là chi phí kế toán hằng quý, báo giá riêng sau khi xem quy mô.
Khi nào chưa nên lên công ty
Có những trường hợp giữ hộ kinh doanh là hợp lý hơn:
- Doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế, bán lẻ cho người tiêu dùng, không ai đòi hóa đơn giá trị gia tăng.
- Chỉ có vợ chồng hoặc người nhà cùng làm, chưa thuê ngoài.
- Chưa có người làm sổ sách và chưa sẵn sàng trả phí kế toán đều đặn mỗi quý.
- Kinh doanh thời vụ, chưa chắc sẽ làm lâu dài.
Lên công ty rồi mà không duy trì sổ sách, không nộp tờ khai đúng hạn thì rủi ro lớn hơn giữ nguyên hộ. Muốn dừng, giải thể công ty cũng lâu hơn chấm dứt hộ.
Cũng có người không cần đăng ký hộ, như hộ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, bán hàng rong, kinh doanh lưu động, thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp theo mức Ủy ban nhân dân tỉnh quy định, trừ khi kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Không chắc thì hỏi cán bộ phường hoặc hỏi bên em.
Anh/chị cần đăng ký mới, đổi thông tin hay xem hộ mình có nên lên công ty, gọi Tâm Tầm Tài 0977 205 877 (chị Thảo) hoặc xem dịch vụ làm giấy phép cho hộ cá thể. Bên em xem hồ sơ và báo phí trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Năm 2026 hộ kinh doanh còn phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Lệ phí môn bài đã bãi bỏ từ 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Các khoản môn bài còn nợ của những năm trước thì vẫn phải nộp cho đủ.
Bỏ thuế khoán thì hộ kinh doanh nộp thuế thế nào?
Hộ tự kê khai doanh thu thực tế, không còn mức khoán cơ quan thuế ấn định cả năm. Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hộ có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng phải thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 năm sau. Trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng thì chọn tính thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập; trên 3 tỷ đồng bắt buộc tính theo thu nhập.
Hộ kinh doanh có bắt buộc dùng hóa đơn điện tử không?
Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Hộ bán lẻ, ăn uống, khách sạn phục vụ trực tiếp người tiêu dùng thì dùng loại từ máy tính tiền theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (từ 01/07/2026). Hộ dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc nhưng vẫn dùng được khi khách cần.
Tâm Tầm Tài biên soạn — Công ty TNHH Tư vấn Tâm - Tầm - Tài, đại lý thuế tại Nghệ An, 16 năm làm dịch vụ doanh nghiệp. Nội dung theo quy định có hiệu lực tại thời điểm cập nhật; trường hợp cụ thể của anh/chị có thể khác, gọi 0977 205 877 để được xem hồ sơ.