
Tóm tắt nhanh: Doanh nghiệp có trả tiền lương, tiền công thì phải khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân thay cho người lao động, hạn chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm dương lịch. Người lao động đủ điều kiện có thể ủy quyền để doanh nghiệp quyết toán thay, thay vì tự làm.
Cuối năm, câu hỏi kế toán hay nhận từ giám đốc là: công ty có mấy người thôi, lương không cao, có phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân cho người lao động không? Câu trả lời ngắn: có trả lương là có nghĩa vụ khai quyết toán, không phụ thuộc số người hay việc có ai phải nộp thuế hay không. Phần còn lại của bài là làm thế nào cho đúng và nhanh, với doanh nghiệp nhỏ.
Ai phải làm, ai được làm thay
Có hai nghĩa vụ khác nhau hay bị gộp làm một:

- Nghĩa vụ của doanh nghiệp: tổ chức trả thu nhập từ tiền lương, tiền công phải khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân cho toàn bộ khoản đã trả và số thuế đã khấu trừ trong năm, dù chỉ trả cho một người.
- Nghĩa vụ của người lao động: cá nhân có thu nhập từ tiền lương thì tự quyết toán, hoặc ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thay khi đủ điều kiện.
Điều kiện ủy quyền từ kỳ tính thuế 2026, theo khoản 2 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tóm lại:
- Người lao động ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên và đang thực tế làm việc tại doanh nghiệp vào thời điểm ủy quyền, kể cả khi làm chưa đủ 12 tháng trong năm.
- Ngoài lương tại doanh nghiệp này, người đó không có thu nhập vãng lai nơi khác, hoặc có nhưng bình quân tháng trong năm không quá 15 triệu đồng và đã được khấu trừ thuế 10% (mức cũ là 10 triệu đồng).
- Trường hợp chuyển công tác do tổ chức lại doanh nghiệp (sáp nhập, chia tách) thì được ủy quyền cho doanh nghiệp mới.
Người không đủ điều kiện, ví dụ làm hai công ty cùng lúc, thì tự quyết toán; doanh nghiệp chỉ cấp chứng từ khấu trừ thuế cho họ.
Quyết toán thuế thu nhập cá nhân cho người lao động: các bước ở doanh nghiệp nhỏ
Tâm Tầm Tài làm theo trình tự sau cho khách, bắt đầu từ đầu tháng 1:
- Chốt bảng lương 12 tháng: tổng thu nhập chịu thuế từng người, bảo hiểm bắt buộc đã trừ, số thuế đã khấu trừ theo tháng hoặc quý.
- Rà người phụ thuộc: ai đã đăng ký, đăng ký từ tháng nào, có giấy tờ chứng minh chưa. Người phụ thuộc đăng ký muộn trong năm vẫn được tính giảm trừ từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, nếu đăng ký trước khi quyết toán.
- Thu giấy ủy quyền của người đủ điều kiện, theo mẫu ủy quyền quyết toán tại Thông tư 89/2026/TT-BTC.
- Tính lại thuế cả năm cho người ủy quyền: tổng thu nhập trừ giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm, rồi áp biểu thuế lũy tiến năm. So với số đã khấu trừ để ra số nộp thêm hoặc nộp thừa.
- Lập tờ khai quyết toán (mẫu 05/QTT-TNCN và bảng kê kèm theo), ký số, nộp qua mạng.
- Nộp số thuế còn thiếu hoặc làm thủ tục bù trừ, hoàn số nộp thừa cho người ủy quyền.
- Cấp chứng từ khấu trừ thuế cho người lao động có yêu cầu, nhất là người không ủy quyền.
Bước 6 cần nói rõ hơn vì hay làm sai. Khi quyết toán thay, doanh nghiệp có người nộp thừa (thường do nghỉ không lương vài tháng, hoặc bổ sung người phụ thuộc muộn) và người nộp thiếu (thường do có thưởng Tết lớn trả trong tháng 12). Doanh nghiệp được bù trừ số nộp thừa của người này với số nộp thiếu của người khác trong cùng tờ khai, rồi trả lại tiền cho người nộp thừa. Nếu sau bù trừ vẫn còn thừa, doanh nghiệp có thể bù sang kỳ sau hoặc đề nghị hoàn theo thủ tục. Không được giữ lại tiền thuế thừa của nhân viên mà không trả.
Hồ sơ nộp qua trang thuế điện tử dành cho doanh nghiệp, đăng nhập bằng tài khoản thuế của công ty.
Hạn nộp và các mốc liên quan
| Việc | Hạn | Ai làm |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp khai quyết toán thay cho người ủy quyền và khai tổng số đã trả | Ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm dương lịch (Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP) | Doanh nghiệp |
| Cá nhân tự quyết toán | Ngày cuối cùng của tháng thứ 4 sau khi kết thúc năm dương lịch | Người lao động |
| Doanh nghiệp giải thể, chấm dứt hoạt động | Quyết toán trước khi đóng mã số thuế | Doanh nghiệp |
Với năm dương lịch, hai hạn trên lần lượt là 31/3 và 30/4. Hạn rơi vào ngày nghỉ thì lùi sang ngày làm việc kế tiếp.

Mức giảm trừ gia cảnh: dùng mức nào cho năm nào
Đây là chỗ dễ nhầm nhất trong năm 2026. Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Vì vậy:
- Quyết toán cho năm 2025 (nộp trong quý 1 năm 2026): dùng mức cũ 11 triệu và 4,4 triệu.
- Khấu trừ thuế hằng tháng trong năm 2026 và quyết toán năm 2026: dùng mức mới.
Biểu thuế lũy tiến từng phần áp cho tiền lương cũng đổi theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026): còn 5 bậc thay cho 7 bậc, bậc thấp nhất 5% với phần thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng/tháng, cao nhất 35% với phần trên 100 triệu đồng/tháng; quy định về thu nhập từ tiền lương áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Kế toán nên kiểm tra phần mềm tính lương đã cập nhật biểu thuế và mức giảm trừ đúng với kỳ tính thuế chưa, rồi mới chạy lương và quyết toán.
Ví dụ minh họa với mức mới năm 2026: nhân viên lương chịu thuế 18 triệu đồng/tháng, đã đóng bảo hiểm bắt buộc phần người lao động khoảng 1,9 triệu, nuôi một con nhỏ đã đăng ký người phụ thuộc. Thu nhập tính thuế mỗi tháng là 18 - 1,9 - 15,5 - 6,2, ra số âm, nên người này không phải nộp thuế tiền lương. Cùng mức lương đó ở năm 2025 thì đã có số thuế phải nộp.
Những lỗi hay gặp và điều nên tránh
- Không khai quyết toán vì "không ai phải nộp thuế". Có trả thu nhập là phải khai.
- Tính giảm trừ người phụ thuộc cho cả hai vợ chồng cùng một con. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế.
- Nhận giấy ủy quyền của người đã nghỉ việc, hoặc người đang làm thêm nơi khác với thu nhập lớn.
- Trả lương cho cộng tác viên, thời vụ nhưng không khấu trừ 10% khi đủ ngưỡng, và không có bản cam kết theo mẫu khi người đó thuộc diện được không khấu trừ.
- Để chứng từ khấu trừ thuế lẫn lộn giữa bản giấy và điện tử. Từ khi dùng chứng từ khấu trừ thuế điện tử, nên thống nhất một cách phát hành.
Không nên tự tính tay trên bảng tính khi công ty có từ vài chục người trở lên hoặc lương biến động nhiều tháng. Sai công thức một ô là sai cả bảng kê.

Ở Nghệ An thì thế nào
Tờ khai quyết toán nộp điện tử, không phân biệt doanh nghiệp ở phường trung tâm Vinh hay ở xã. Nhiều doanh nghiệp nhỏ ở Nghệ An có người lao động làm theo mùa vụ, làm công trình theo đợt; nhóm này thường không đủ điều kiện ủy quyền và phải được khấu trừ, cấp chứng từ đúng ngay từ lúc trả tiền.
Doanh nghiệp không có kế toán riêng có thể giao việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân thay doanh nghiệp trả lương.
Quyết toán thuế thu nhập cá nhân nộp cùng mùa với những gì doanh nghiệp phải nộp sau khi khép sổ năm, nên kế toán thường làm song song. Nếu anh/chị cần người rà bảng lương và giấy ủy quyền trước khi nộp, gọi Tâm Tầm Tài 0977 205 877 (chị Thảo), bên em xem hồ sơ và báo phí trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Công ty chỉ có giám đốc nhận lương có phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân không?
Có phát sinh trả lương thì có nghĩa vụ khai quyết toán, kể cả chỉ một người và kể cả không có ai phải nộp thuế. Nếu cả năm không trả thu nhập từ tiền lương, tiền công cho ai thì không phải khai quyết toán (Điều 11 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
Nhân viên nghỉ việc giữa năm có ủy quyền quyết toán được không?
Nhân viên đã nghỉ tại thời điểm ủy quyền thì thường không ủy quyền cho công ty cũ được, trừ trường hợp chuyển công tác theo tổ chức lại doanh nghiệp. Người đó tự quyết toán hoặc ủy quyền cho nơi đang làm nếu đủ điều kiện.
Mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ khi nào?
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ cho bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Quyết toán năm 2025 vẫn dùng mức cũ.
Tâm Tầm Tài biên soạn — Công ty TNHH Tư vấn Tâm - Tầm - Tài, đại lý thuế tại Nghệ An, 16 năm làm dịch vụ doanh nghiệp. Nội dung theo quy định có hiệu lực tại thời điểm cập nhật; trường hợp cụ thể của anh/chị có thể khác, gọi 0977 205 877 để được xem hồ sơ.
